Rak marmurkowy-Procambarus fallax forma virginalis

Rak marmurkowy (Procambarus fallax f. virginalis) – gatunek inwazyjny

Rak marmurkowy to gatunek inwazyjny UE, który stanowi poważne zagrożenie dla polskich ekosystemów wodnych. Obowiązuje zakaz hodowli, importu, transportu i wypuszczania tego gatunku do środowiska. To partenogenetyczny dziesięcionóg o charakterystycznym marmurowym ubarwieniu, rozmnażający się bez udziału samców.

Charakterystyka raka marmurkowego

Ubarwienie: Beżowe tło pokryte nieregularnymi plamkami i kropkami tworzy unikalny marmurowy wzór. Każdy osobnik wygląda inaczej, mimo że wszystkie są klonami genetycznymi. Atrakcyjny wygląd sprawił, że gatunek był popularny w akwarystyce.

Rozmnażanie: Rak marmurkowy rozmnaża się poprzez partenogenezę – w populacji występują wyłącznie samice. Każde potomstwo jest klonem matki, co umożliwia błyskawiczne zasiedlanie nowych akwenów i czyni gatunek wyjątkowo ekspansywnym.

Zagrożenie inwazyjne

• Zakaz UE: Gatunek znajduje się na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej (IAS).
• Zakazane: hodowla, import, transport, sprzedaż, przetrzymywanie i uwalnianie do środowiska.
• Obowiązek uśmiercenia: po złowieniu rak marmurkowy nie może zostać wypuszczony.
• Zagrożenia ekologiczne: wypieranie rodzimych raków, drapieżnictwo na ikrze i narybku, niszczenie roślinności, przenoszenie chorób (m.in. dżuma racza).

Przepisy prawne – Polska 2026

Rak marmurkowy jest objęty regulacjami:

• Rozporządzenie UE 1143/2014 – zakaz wprowadzania i rozprzestrzeniania gatunków inwazyjnych,
• Rozporządzenie Wykonawcze UE 2016/1141 – wpisanie gatunku na unijną listę IAS,
• Polskie przepisy krajowe – obowiązek uśmiercenia po złowieniu.

Obowiązek: Każdego raka marmurkowego należy natychmiast uśmiercić. Wypuszczanie go z powrotem do wody jest zabronione.

Występowanie w Polsce

Gatunek trafił do środowiska naturalnego głównie poprzez ucieczki z akwariów. Stwierdzany jest w kanałach, stawach, jeziorach i małych zbiornikach stojących. Najbardziej zagrożone są wody płytkie, ciepłe i eutroficzne.

Identyfikacja w terenie

• Wielkość: 8–12 cm długości,
• Kolor: marmurowy beżowo‑brązowy,
• Cętkowany pancerz na odwłoku i szczypcach,
• Białawy grzbiet u dorosłych osobników,
• Czerwone akcenty na odnóżach i krawędziach pancerza.

Ekologiczne skutki introdukcji

Co robić po złowieniu?

1. Uśmiercić raka marmurkowego natychmiast po złowieniu.
2. Zgłosić lokalizację do Wód Polskich lub PZW.
3. Nie wypuszczać go z powrotem do wody.
4. Udokumentować znalezisko zdjęciem i lokalizacją.

WAŻNE dla wędkarzy: Rak marmurkowy = obowiązkowo uśmiercić. To nie przynęta – to gatunek inwazyjny zagrażający polskim wodom.

Powiązane gatunki inwazyjne

Drukuj, PDF, Wyślij artykuł ZPW