Kiełb – Od jednego z wędkarzy, miłośnika zawodów oraz imprez okołowyczynowych usłyszałem dość ciekawą a zarazem śmieszną opowieść, która rozegrała się na zawodach odpowiednio wysokiej rangi.
Otóż, gdy zakończyła się rywalizacja i nadszedł czas ważenia punktowego dorobku, w koszu u jednego z zawodników sędzia odnalazł kilkanaście (Gobio gobio) – gatunek słodkowodnej ryby karpiokształtnej z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Sędzia mylnie zakwalifikował go do Romanogobio albipinnatus lub Romanogobio kesslerii, za co zdyskwalifikował zawodnika. Co najdziwniejsze w tej całej historii zawodnik nie protestował?!
Dlatego dla gorliwych sędziów oraz niepewnych siebie zawodników przypominamy opisy polskich gatunków ryby karpiowatej, czyli: KIEŁBI!
Kiełb pospolity, kiełb krótkowąsy, kiełb, kiełbik (Gobio gobio)
Kiełb pospolity. Jest to gatunek słodkowodnej ryby karpiokształtnej z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Bywa hodowany w akwariach zimnowodnych. Europa z wyjątkiem Półwyspu Iberyjskiego, środkowych i południowych Włoch, Grecji, północnej Szkocji, Norwegii, północnej Szwecji i Finlandii. Jest to gatunek charakterystyczny dla rzek o żwirowym i piaszczystym dnie, pospolity także w jeziorach, zwłaszcza w strefie przyboju.
Osiąga najczęściej długość 8 – 14 cm. Nieliczne osobniki osiągają maksymalnie 20 cm. Ciało jest wrzecionowate, wygrzbiecone i lekko bocznie spłaszczone, pokryte dużymi łuskami (ok. 40 w linii bocznej). Linia brzucha prosta. Głowa długa, jej spodnia strona jest pozbawiona łusek (poza środkową częścią gdzie te czasami występują), pysk tępy, otwór gębowy dolny. Oczy duże. Na górnej szczęce dwa charakterystyczne krótkie wąsiki sięgające najwyżej do oka. Płetwa ogonowa jest rozwidlona. Grzbiet jest barwy brązowo-czarniawej, brązowo-niebieskawej bądź brązowo-zielonkawej. Boki są jaśniejsze, srebrzyste lub żółtawe z pasem 6 –12 dużych, ciemnych plam barwy niebieskiej, aż do fioletowej. Płetwy szarawo-żółte lub bladoróżowe. Płetwa ogonowa jest nakrapiana małymi, ułożonymi w kilku, biegnących równolegle do wycięcia w płetwie rzędach, plamkami.
Młode osobniki odżywiają się planktonem i małymi larwami owadów. Później odżywiają się rozmaitymi bentosowymi bezkręgowcami. Pokarmu poszukują gromadnie za dnia, w płytkiej wodzie na piaszczystym i żwirowym dnie.
Kiełb dojrzewa płciowo w wieku 2 – 3 lat. Trze się w maju i czerwcu. Ikra o średnicy ok. 1, 5 mm składana jest w liczbie 1000 – 3000 sztuk, na kamieniach i zatopionych korzeniach. Narybek wykluwa się po około 8 dniach, żyje na płyciznach, gromadnie, żywiąc się początkowo bardzo drobnym pokarmem. Kiełb żyje do 7 lat. Niegdyś chętnie spożywany ze względu na bardzo smaczne mięso i łatwość złowienia. Bardzo popularny, jako przynęta na ryby drapieżne. Z powodzeniem używany do połowu sandaczy oraz dużych brzan.
Regulamin Amatorskiego Połowu Ryb – RAPR
Cytat:
„8. Dopuszcza się zabranie z łowisk ryb innych gatunków niewymienionych powyżej, w ilościach nieprzekraczających 5 kg dziennie.”
UWAGA: Należy pamiętać, że powyższy zapis ma charakter limitu maksymalnego. Poszczególne Okręgi Polskiego Związku Wędkarskiego (OPZW), jako użytkownicy rybaccy, mają prawo do wprowadzania własnych, bardziej rygorystycznych regulacji na swoich terenach.
W praktyce oznacza to, że lokalny regulamin może:
Zmniejszyć limit wagowy (np. do 2-3 kg dziennie),
Wprowadzić limity ilościowe (sztukowe) na konkretne gatunki,
Całkowicie zakazać zabierania wybranych gatunków ryb nielimitowanych w RAPR.
Wędkarz ma obowiązek znać i stosować się do przepisów obowiązujących w danym Okręgu, które są zawarte w zezwoleniu na amatorski połów ryb wydanym na dany rok.
Kiełb Kesslera (Romanogobio kesslerii)
Gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae).
Występowanie: Rzeki: Dunaj, Dniestr, górna Wisła, San, Wisłok, Czarna Orawa i Warta. Żyje stadnie w chłodnych, szybko płynących rzekach o dnie żwirowatym lub kamienistym (gatunek typowo nurtolubny/reofilny).
Morfologia: Osiąga zazwyczaj 12–15 cm długości. Ciało wydłużone, wrzecionowate, zakończone długim trzonem ogonowym. Głowa długa, zaostrzona, z dużymi oczami.
Kluczowa cecha diagnostyczna: Spodnia strona głowy oraz gardło są zawsze nagie – całkowicie pozbawione łusek. Otwór gębowy w położeniu dolnym, zaopatrzony w jedną parę bardzo długich wąsików, które sięgają wyraźnie za tylną krawędź oka.
Ubarwienie: Grzbiet szarawy lub oliwkowoszary z rzędem ciemnych, niewyraźnych plam. Boki szarosrebrzyste, brzuch biały. Cecha charakterystyczna: na płetwach grzbietowej i ogonowej występuje wyraźny wzór złożony z 2–3 rzędów ciemnobrązowych lub czarnych plamek.
Pokarm: Żywi się głównie drobnymi bezkręgowcami dennymi (larwy owadów) oraz uzupełniająco glonami.
Status: Gatunek bez znaczenia gospodarczego. W Polsce objęty ścisłą ochroną gatunkową. Figuruje w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt jako gatunek wysokiego ryzyka (często z kategorią VU – narażony lub EXP – zanikający w określonych dorzeczach).
Kiełb białopłetwy (Romanogobio albipinnatus)
Gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych (Cyprinidae).
Występowanie: Wody płynące Europy Środkowej i Wschodniej. W Polsce spotykany w dorzeczu Wisły i Odry. Żyje stadnie w środkowym i dolnym biegu rzek, wybierając głębszą wodę nad dnem piaszczystym.
Morfologia: Dorasta do 13 cm. Ciało wrzecionowate, ogon bocznie spłaszczony.
Cechy diagnostyczne: Spodnia część głowy (gardło) jest nagie – pozbawione łusek. Otwór gębowy w położeniu dolnym, zaopatrzony w dwa długie wąsiki sięgające aż do tylnej krawędzi oka.
Ubarwienie: Na bokach występuje rządek ciemnych plamek zwężających się ku tyłowi, a linia boczna jest dodatkowo obrzeżona mniejszymi plamkami.
Płetwy: Cecha odróżniająca od innych kiełbi – płetwy (grzbietowa i ogonowa) są zazwyczaj bezbarwne, przezroczyste lub bardzo słabo nakrapiane, co oddaje nazwa „białopłetwy”. Na płetwie ogonowej mogą występować najwyżej 1–2 pasy słabo zaznaczonych plamek równoległych do jej krawędzi.
Status prawny: Gatunek bez znaczenia gospodarczego. Na terenie Polski objęty ścisłą ochroną gatunkową.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt
5. Zakazowi połowów wędkarskich podlegają następujące gatunki ryb i minogów prawnie chronionych:
– alosa, – babka czarnoplamka, – babka mała, – babka piaskowa, – brzanka, – ciosa, – dennik, – głowacz pręgopłetwy, – głowacz białopłetwy, – igliczniowate – wszystkie gatunki, – jesiotr ostronosy, jesiotr zachodni, – kiełb białopłetwy, – kiełb Kesslera, – kozy – wszystkie gatunki, – kur rogacz, – minogi – wszystkie gatunki, – parposz, – piekielnica, – piskorz, – pocierniec, – różanka, – strzebla błotna, – śliz, – taśmiak długi.
Gatunki objęte ochroną ścisłą są wymienione w Załączniku nr 1 do tego rozporządzenia.
Załącznika nr 1:
„WYKAZ GATUNKÓW ZWIERZĄT OBJĘTYCH OCHRONĄ ŚCISŁĄ” (…) Ryby i krągłouste (Pisces et Cyclostomata) (…) Poz. 396: kiełb białopłetwy — Romanogobio albipinnatus (Gobio albipinnatus) Poz. 397: kiełb Kesslera — Romanogobio kesslerii (Gobio kesslerii)
Nota redakcyjna: Treść opracowana na podstawie aktualnych danych ichtiologicznych oraz obowiązujących rozporządzeń w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt w Polsce. Zgodnie z weryfikacją źródeł, informacje o morfologii, biotopie oraz statusie prawnym kiełbia białopłetwego (Romanogobio albipinnatus) są zgodne ze stanem faktycznym i literaturą fachową.
