Trawianka (Perccottus glenii)

Trawianka (Perccottus glenii) to niewielki gatunek słodkowodny z rodziny Odontobutidae, naturalnie występujący w dorzeczu Amuru oraz we wschodniej Azji. W Europie, w tym w Polsce, uznawana jest za gatunek obcy i silnie inwazyjny, stanowiący poważne zagrożenie dla rodzimych ekosystemów wodnych.

Występowanie

Naturalny zasięg obejmuje wschodnią Azję – głównie dorzecze Amuru, północne Chiny oraz część Korei. Do Europy została zawleczona w XX wieku, początkowo do europejskiej części Rosji, skąd szybko rozprzestrzeniła się na zachód.

W Polsce pierwsze stwierdzenia pochodzą z początku XXI wieku. Obecnie występuje w wielu regionach kraju, szczególnie w:

północno‑wschodniej Polsce,
województwach: podlaskim, mazowieckim, lubelskim, podkarpackim i świętokrzyskim,
małych zbiornikach, stawach, starorzeczach i rowach melioracyjnych.

Jej ekspansja nadal postępuje.

Nazewnictwo

Najczęściej używana nazwa to trawianka. Spotykane są także:

gołowieszka – spolszczenie rosyjskiej nazwy головешка,
rotan – określenie używane w literaturze rosyjskiej,
amurski gołowiesz – nazwa stosowana w części publikacji zoologicznych.

Charakterystyka

Osiąga zwykle 10–12 cm długości, sporadycznie do około 15 cm. Cechy charakterystyczne:

masywny, szeroki pysk,
krępa budowa ciała,
ubarwienie oliwkowo‑zielone lub brązowawe z ciemnymi plamami.

Wykazuje wyjątkową odporność na niekorzystne warunki środowiskowe. Potrafi:

przetrwać w wodach ubogich w tlen,
znieść okresowe wysychanie zbiorników,
funkcjonować w bardzo niskich temperaturach,
żyć w wodach zanieczyszczonych.

Jest drapieżnikiem – poluje na narybek, kijanki, larwy płazów, bezkręgowce wodne oraz ikrę innych gatunków.

Zagrożenie dla ekosystemów

Uznawana jest za jeden z najbardziej problematycznych gatunków inwazyjnych w wodach śródlądowych Europy. Jej obecność prowadzi do:

spadku liczebności płazów (szczególnie żab brunatnych i traszek),
redukcji populacji drobnych gatunków rodzimych,
silnej konkurencji pokarmowej,
zaburzeń równowagi ekologicznej w małych zbiornikach.

W wielu regionach odnotowano całkowity zanik lokalnych populacji płazów po pojawieniu się tego gatunku.

Status prawny

Perccottus glenii znajduje się na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej. W Polsce obowiązuje:

zakaz hodowli,
zakaz przetrzymywania,
zakaz transportu,
zakaz wprowadzania do środowiska,
obowiązek uśmiercenia każdego złowionego osobnika.

Nie wolno wypuszczać złowionych osobników z powrotem do wody.

Podsumowanie

Mimo niewielkich rozmiarów jest jednym z najbardziej ekspansywnych i szkodliwych gatunków obcych w polskich wodach. Jej odporność, szybkie tempo rozprzestrzeniania się oraz drapieżny tryb życia sprawiają, że stanowi poważne zagrożenie dla lokalnej bioróżnorodności.

Perccottus glenii